Blog

12 januari 2014

Und es ward Licht

Midden in de drukke decembermaand blonk er een lichtpuntje in mijn overvolle agenda: de eerste repetitie van het project Die Schöpfung van Haydn bij Concertkoor Ars Musica. Een hele zaterdag welteverstaan. Dergelijke dagen beginnen voor mij altijd uiterst relaxed met een ritje Barneveld – Ridderkerk. Nippend van mijn koffie kom ik tot rust van een week hard werken terwijl Radio 4 haar best doet mij te voorzien van de mooiste klassieken. Naarmate Ridderkerk nadert, zing ik steeds meer riedeltjes mee om mijn stem enigszins voor te bereiden op hetgeen komen gaat.
Patrick van der Linden staat als altijd vol goede moed de zangers op te wachten en vol passie starten we met inzingen. Het inzingen op zich is al de moeite om eens mee te maken, met 40 mensen allerlei inzingoefeningen doen, levert mooie resultaten op. Daarna begint het echte werk!
Als zanger bij het Concertkoor word je geacht de partituur thuis in te studeren. Dat zorgt ervoor dat we snel kunnen repeteren en ons niet zozeer bezighouden met de juiste noten, maar met de uitspraak van de tekst (Duits), de muziek achter de noten en de daarbij behorende frasering, articulatie en dynamiek. Bij ieder project is het weer een bijzondere gewaarwording, al vanaf de eerste keer samen zingen klinkt de muziek prachtig!
Naast zingen, krijgen we ook veel van de context mee waarin Haydn de muziek heeft geschreven. Haydn componeerde Die Schöpfung op 65-jarige leeftijd. In 1796 kwam de eerste versie uit, dat is ruim 10 jaar voordat Charles Darwin met zijn vreemde theorieën geboren werd. Volledig vrij van dit gedachtegoed heeft Haydn dus tot eer van God het Scheppingswerk in muziek uit kunnen drukken. Haydn zelf heeft dit werk ervaren als een ‘diep gevoelde daad van geloof’. Aan ieder deel van de compositie voegde hij de woorden “Looft de Heer” toe. Dagelijks viel hij op zijn knieën en vroeg hij God hem kracht te geven tot hij het werk voltooid zou hebben.
Persoonlijk ervaar ik het als bijzonder om dit werk uit te voeren. Ik neem de tekst altijd goed door, voordat ik daadwerkelijk start met het instuderen van de partituur. Dat dwingt je tot nadenken over hetgeen je zingt. Haydn blijft dicht bij Gods Woord en probeert met muziek het grote wonder van de schepping uit te beelden. Dit uit zich bijvoorbeeld op het moment dat Haydn de schepping van het licht schildert in muziek. De muziek schept een beeld van duisternis en totale chaos, daarna klinkt het “Und es ward Licht” als een jubelende ontlading. Mooi ook is de uitbeelding van dieren in muziek. Wanneer je je ogen sluit en je mee laat voeren, zie je de dieren daadwerkelijk voor je.
Moe, maar voldaan rijd ik ‘s middags terug naar Barneveld. Er blijft een regel in mijn hoofd hangen: “Die Himmel erzählen die Ehre Gottes”. Een regel uit het bekendste deel van Haydns werk. Niemand is ooit bij de schepping geweest, en toch kunnen wij door middel van Gods Woord getuigen dat alles zeer goed en tot Zijn eer geschapen is. Haydn vertaalt dit op treffende wijze in “Die Schöpfung”.

U bent van harte uitgenodigd om te komen luisteren. 18 januari, 20:00 uur, Augustijnenkerk in Dordrecht.

Patrick van Haaften
– Januari 2014 –