Blog

04 juni 2019

De traditie van de ‘Choral Evensong’ – Gerben Budding

‘Waakt te allen tijde, biddende…’ (Luc. 21:36)

Dagelijks wordt in vele kerken in het Verenigd Koninkrijk een gezongen avondgebed gehouden. De orde van dienst is afkomstig uit het ‘The Book of Common Prayer’ (1662) van de Anglicaanse Kerk en is een combinatie van de klassieke Vespers (avondgebed) en Completen (afsluitende gebed) uit het zogenaamde Getijdengebed zoals dat in de kloosters de dag door gebeden wordt. Met het invoeren van dit ‘Daily Evening Prayer’ herstelde de Anglicaanse Kerk de oud-kerkelijke traditie van een dagelijks avondgebed weer in ere. Dit avondgebed is bedoeld voor de gehele gemeente en dus niet alleen een zaak van de geestelijkheid.

De Evensong kan worden gesproken of worden gezongen. In het laatste geval spreken we van Choral Evensong. Koor en voorganger gaan voor in het bidden van de zogenaamde ‘Preces and Responses’: korte gebeden die responsoriaal (dat is: in afwisseling tussen voorganger en koor) gezongen worden. Vele componisten uit heden en verleden hebben zich beijverd om hier muziek voor te schrijven.

Centraal in het getijdengebed staat het bidden van het gehele Psalter. In de Evensong neemt het zingen van de onberijmde Psalm (volgens rooster) door het koor dan ook een centrale plaats in. De gemeente leest de Psalm mee in het ‘Book of Common Prayer’. In de Anglicaanse traditie wordt de Psalmtekst vierstemmig gereciteerd op een zogenaamde Chant: een vierstemmige formule. De tekst wordt voorzien van een ‘pointing’ zodat deze geplaatst kan worden op de noten van de vierstemmige zetting. Enkele malen (o.a. na de Psalm) klinkt de ‘doxologie’, de lofprijzing op de Drie-enige God. Een oud gebruik is dat de gemeente daarbij het hoofd buigt.

Bijzonder is dat een Evensong zowel het danklied van Maria (Magnificat) als het danklied van Simeon (Nunc dimittis) bevat. Het Magnificat heeft traditioneel namelijk zijn plaats in de Vespers, terwijl het Nunc dimittis in de Completen thuis hoort. Tussen beide lofzangen klinken de lezingen (éénmaal uit het eerste Testament en éénmaal uit het tweede Testament) uit de Heilige Schrift. Deze lezingen zijn afkomstig uit het leesrooster van het ‘Book of Common Prayer’.

Het koor zingt iedere Evensong een Anthem (een compositie gebaseerd op een Bijbeltekst) die past bij de lezingen en de tijd van het kerkelijk jaar. Vaste onderdelen zijn daarnaast het Apostolicum (gemeente draait zich richting het oosten, richting de plek waar Christus verrezen is), het Onze Vader, een gebed tegen de gevaren van de nacht, een gebed van de dag, gesproken voorbeden die ontleend zijn aan de actualiteit van het leven en een zegen.

Evensong wordt omsloten door twee Organ Voluntaries. Het orgelspel voorafgaand aan de Evensong heeft tot doel om de harten op God te richten en concentratie op te roepen. Na de dienst, terwijl het koor en de voorgangers in processie de kerk verlaten, klinkt een orgelwerk bij wijze van Musica pro Deo. Dit werk fungeert als conclusie. De gemeente luistert of vertrekt in stilte.

Choral Evensong heeft geleidelijk meer bekendheid gekregen in Nederland. Helaas zien we ook dat koren Evensongs ‘vermarkten’ als ware het concerten, inclusief toegangsprijs. Dit gaat voorbij aan het wezen van liturgie en verliest op die manier alle zin.

Hoe neem ik het beste deel aan een Evensong? Probeer te participeren en niet te consumeren. We luisteren niet naar een voorganger en koor die aan het bidden zijn, maar we bidden zelf en worden daarin voorgegaan en meegenomen. We komen als deel van de wereldwijde kerk voor het aangezicht van God en vertegenwoordigen de wereld biddend bij God. De muziek klinkt als lof-offer, ‘worship’, aan God. Door de liturgie te vieren blijft ons geloof levend en vindt het een uitweg.

Gerben Budding

 

Op 22 juni zal in de Hervormde Kerk van Haastrecht door de oudste zangers van de Koorschool en de zangers van het Meisjeskoor een Evensong verzorgd worden. De toegang is gratis, wel wordt er een collecte gehouden ter bestrijding van de onkosten. Ook wordt er vanwege het beperkte aantal plaatsen in de kerk geadviseerd om uw plaats vooraf te reserveren. KLIK HIER om uw gratis tickets te reserveren.